Summerschool 2026

Donderdag 20 augustus – in De Amer, Amen

Wat is jou heilig? Wie is jou heilig?

Die vragen vormen de aanleiding voor deze editie van de Summerschool, verzorgd door Bert Altena en Frits de Lange.

In onze moderne wereld lijkt het heilige, in de vorm van een God of een Hogere Macht, verdwenen te zijn. Waar eerst religie was, is nu de wetenschap gekomen, volgens de befaamde onttoveringsthese.

Of moet je zeggen, dat het heilige nog steeds present is, maar van plek is verschoven. We zoeken het heilige niet langer bij God, maar vinden het in de mens zelf, die de belichaming van het heilige is geworden. Niets immers zo heilig als het menselijk leven. We hechten aan de menselijke waardigheid en zweren bij de universele rechten van de mens. 

Maar wat is dan precies dat heilige en hoe komt die ervaring tot stand? 

Daarvoor helpt ons Jonas niet echt verder. We gaan te rade bij een aantal 20e eeuwse filosofen. Voor de joodse denker Martin Buber (afb.) is het heilige iets dat gebeurt in de ontmoeting of relatie tussen mensen (Ik en jij). Niet de mens als zodanig is heilig, maar de ontmoeting tussen de ene en de andere mens roept de ervaring van het heilige op. “In den beginne is de relatie” is een programmatische zin uit Buber’s boek. Hij noemt het het ‘heilig grondwoord’.

Bij de eveneens joodse denkers Emmanuel Levinas en Jacques Derrida krijgt de mens in relatie een nog scherper profiel. Voor Levinas is de ander-in-de-ontmoeting ‘heilig’. De ander staat als het ware boven mij. De ontmoeting krijgt een ethisch karakter. Bij Derrida is dat zo mogelijk nog sterker aangezet. De ander is de vreemdeling, die ik niet ontmoet op voet van gelijkheid, maar iemand die bij mij binnenbreekt, mij overrompelt. In zijn essay over radicale gastvrijheid werkt hij dat verder uit. In een gezamenlijke nabespreking keren we terug naar de beide vragen van het begin. Wat is voor jou heilig? Waar ontmoet je het heilige en hoe beleef je dat? 

Klik hier voor het hele programma en de inschrijving.